Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie nielegalnego importu towarów przemysłowych

   W nawiązaniu do przekazanej przy piśmie z dnia 17 lipca 2000 r., sygn. DSPR 4401-375/00, interpelacji pana Zdzisława Kałamagi, posła na Sejm RP, w sprawie nielegalnego importu towarów tekstylnych i skórzanych uprzejmie informuję, co następuje:

   1. Zdecydowane poprawienie skuteczności działań mających na celu ochronę rynku wewnętrznego jest sprawą, która leży w sferze szczególnego zainteresowania rządu. Problematyka ta była wielokrotnie podnoszona podczas obrad Zespołu Trójstronnego ds. Przemysłu Lekkiego skupiającego przedstawicieli rządu, związków zawodowych i pracodawców.

   2. W celu ochrony polskiego rynku przed nieuczciwą konkurencją, w szczególności poprzez zapobieganie nielegalnemu przywozowi wyrobów z zagranicy, podjęto szereg działań legislacyjnych.

   Wyrazem ochronnej polityki rządu w stosunku do sektora przemysłu lekkiego jest rozporządzenie ministra finansów z dnia 17 sierpnia 1999 r. w sprawie określenia urzędów celnych, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa w zależności od rodzaju towarów lub procedur, którymi mogą być obejmowane towary w poszczególnych urzędach celnych (DzU nr 73 z 3 września 1999 r., poz. 818).

   Na podstawie przepisów rozporządzenia zostały wydzielone specjalistyczne urzędy celne uprawnione do dokonywania odpraw wybranych grup towarów. W placówkach mających lepszą infrastrukturę techniczną i obsadę kadrową służby celne mogą znacznie dokładniej i skuteczniej ujawniać wszelkie nieprawidłowości związane z obrotem towarowym, niewłaściwym oznakowaniem i klasyfikowaniem poszczególnych towarów oraz zaniżaniem wartości celnej. W konsekwencji prowadzi to do uszczelnienia granic. Ważnym instrumentem ograniczającym napływ z zagranicy odzieży używanej jest wydane przez ministra gospodarki - w porozumieniu z ministrem finansów - rozporządzenie w sprawie ustanowienia nieautomatycznej rejestracji obrotu w przywozie niektórych towarów (odzieży używanej). Regulacja ta wprowadza obowiązek uzyskania pozwolenia na przywóz i określenie minimalnej ilości towaru, na jaką pozwolenie może być udzielone. Jednocześnie nałożono na przedsiębiorców obowiązek składania sprawozdań z wykorzystania udzielonych pozwoleń.

   Wprowadzenie powyższego rozwiązania pozwoli na:

   - zwiększenie kontroli transportów odzieży na granicy pod kątem wymogów ilościowych i sanitarnych,

   - stworzenie możliwości uzyskania pełniejszych informacji w zakresie źródeł pochodzenia odzieży używanej oraz wykorzystania jej na krajowym rynku,

   - wprowadzenie nowych systemowych rozwiązań prawnych w zakresie warunków higieniczno-zdrowotnych dla importowanych towarów.

   Wraz z ww. rozporządzeniem wprowadzone zostanie dodatkowe odrębne rozporządzenie ministra gospodarki, które określa wymogi, jakie muszą zostać spełnione dla uzyskania pozwolenia na przywóz, polegające na przedstawieniu przez importera potwierdzenia, iż sprowadzona odzież została poddana dezynfekcji i dezynsekcji, co pozwoli na wyegzekwowanie wymogów sanitarnych w stosunku do sprowadzanej odzieży używanej. Dopiero takie koherentne rozwiązanie stanowi skuteczny instrument regulujący jej import i zapewnia ochronę zdrowotną dla przyszłych użytkowników. Obowiązkiem uzyskania pozwolenia na przywóz odzieży nie będą objęte organizacje charytatywne sprowadzające odzież w ramach bezzwrotnej pomocy udzielanej przez rządy państw obcych oraz międzynarodowe organizacje międzyrządowe, odzież otrzymywaną bezpłatnie przez jednostki organizacyjne statutowo powołane do realizacji takiej pomocy lub nabyte ze zbiórek publicznych i wykorzystywane do takiej pomocy (art. 190 § 1 pkt. 11 i 12 Kodeksu celnego).

   3. Również administracja celna traktuje ochronę polskiego rynku przed nielegalnym przywozem towarów przemysłowych jako jeden ze swoich priorytetów. W celu realizacji polityki rządu w tym zakresie podjęto poniższe działania.

   - W GUC zostały opracowane wytyczne dla urzędów celnych w zakresie bieżącej kontroli celnej prowadzonej na granicy i powtórnej kontroli celnej wewnątrz kraju. Wytyczne określają tryb postępowania funkcjonariuszy celnych przy ustalaniu wartości celnej towarów w trakcie dokonywania odprawy celnej, m.in. obowiązek pobierania próbek oraz polecają zwiększenie nadzoru nad prawidłowością ustalenia wartości celnej tekstyliów. Wskazano tam również tryb postępowania organów celnych przy odprawach tkanin, m.in. obowiązek dokonywania 100% kontroli towarów w wypadku deklarowania jego gorszej jakości. W związku z tym zwiększeniu uległa częstotliwość przeprowadzania całkowitych rewizji celnych zgłaszanych towarów, ze szczególnym uwzględnieniem przypadków deklaracji towarów gorszego gatunku, deklaracji ceny jednostkowej wyraźnie odbiegającej od ceny rynkowej, jaka wynika z danych będących w posiadaniu organów celnych, deklaracji wyrobów w kilogramach, dla których w taryfie celnej określono inną jednostkę miary. W toku prowadzonej rewizji celnej sprawdzane są faktyczne ilości towarów w stosunku do jego ilości deklarowanej oraz wyrywkowo dokonywane są pomiary parametrów fizycznych materiałów w belach.

   - Ponadto, w celu wyeliminowania nieuczciwego importu, polegającego na błędnej klasyfikacji taryfowej sprowadzanych tkanin (podawanie nazwy zwyczajowej), i tym samym wymuszaniu w ten sposób korzystniejszych stawek celnych, Główny Urząd Ceł w 1999 r. przekazał do wszystkich urzędów celnych stosowne wytyczne, zalecając przy dopuszczaniu do obrotu żądanie każdorazowo przedstawienia certyfikatu producenta, określającego skład surowcowy i parametry fizyko-chemiczne.

   - W związku z wystąpieniem Związku Pracodawców Przemysłu Tekstylnego w Łodzi w sprawie podjęcia działań mających na celu ochronę polskiego przemysłu lekkiego przed przywozem odzieży niespełniającej wymagań określonych w Polskich Normach oraz w wyniku uzgodnień Zespołu Trójstronnego ds. Przemysłu Lekkiego prezes GUC polecił dyrektorom urzędów celnych podjęcie (w ramach działań z zakresu kontroli celnej) czynności w celu ustalenia, czy przywożone do Polski towary tekstylne są oznaczone zgodnie z Polskimi Normami. Czynności te polegają w szczególności na sprawdzaniu, czy towar posiada odpowiednie oznaczenia w postaci wszywek i etykiet. Wymóg ten jest egzekwowany w stosunku do wyrobów tekstylnych z tkanin i dzianin klasyfikowanych w dziale 61 i 62 Taryfy celnej, przywożonych do Polski w ilościach wskazujących na przeznaczenie do działalności gospodarczej i obejmowanych procedurą dopuszczania do obrotu. Z nadesłanych przez urzędy celne informacji wynika, że w większości przypadków przywożone towary tekstylne spełniają powyższe wymogi. W sytuacjach, gdy brak jest właściwych oznakowań, towar cofany jest za granicę lub nadawane jest mu przeznaczenie powrotnego wywozu poza polski obszar celny. Na wniosek strony towar może zostać również objęty procedurą składu celnego, w celu jego prawidłowego oznaczenia.

   - W związku z ustaleniami Zespołu Trójstronnego ds. Przemysłu Lekkiego w dniu 25 lutego 1999 r. zostały przekazane urzędom celnym tzw. tabele orientacyjnych wartości tekstyliów (ustalone w porozumieniu z Polską Izbą Przemysłu Tekstylnego), a w dniu 17 marca 1999 r. tzw. tabele orientacyjnych wartości obuwia (ustalone w porozumieniu z Polską Izbą Przemysłu Skórzanego). Comiesięczne sprawozdania z funkcjonowania ww. tabel - zgodnie z ustaleniami - przekazywane są przewodniczącemu Komisji Gospodarki Sejmu RP oraz Zespołowi Trójstronnemu ds. Przemysłu Lekkiego.

   - Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 1999 r. w sprawie częściowego rozdysponowania rezerwy etatów kalkulacyjnych, środków i limitów na wynagrodzenia, przeznaczonej na zmiany organizacyjne w 1999 r. (DzU nr 88, poz. 981 z dnia 29 października 1999 r.), dla administracji celnej przyznano 100 etatów od 1 października ub. r. z przeznaczeniem na rozszerzenie powtórnych kontroli celnych i obsługę przejść granicznych w Gubinku i Olsztynie.

   - Wyeliminowaniu nieprawidłowości związanych z importem tekstyliów, obuwia i odzieży służy także rozszerzenie zakresu współpracy pomiędzy Służbą Celną i służbami skarbowymi w zakresie wymiany informacji, przeprowadzania wspólnych akcji kontrolnych. Zapobieganiu nieprawidłowościom służą także wspólne kontrole służb celnych i straży granicznej na targowiskach i bazarach w pobliżu przejść granicznych.

   4. Wzmocnienie ochrony polskiego rynku wyrobów przemysłu lekkiego i skórzanego należy również wiązać z aktywizacją Inspekcji Celnej, wyspecjalizowanej służby powołanej do przeciwdziałania i zwalczania naruszeń prawa obowiązującego w dziedzinie obrotu towarowego i obrotu towarami pochodzącymi z zagranicy. Służba ta, dysponując szerokim katalogiem uprawnień, skupia się przede wszystkim na organizowaniu i realizowaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz legalności kontroli pochodzenia w odniesieniu do towarów wwiezionych już na polski obszar celny. W wyniku przeprowadzonych kontroli (33 kontrole w podmiotach gospodarczych zajmujących się importem produktów tekstylnych w 1999 r.) Inspekcja Celna ujawniła uszczuplenia skarbu państwa na ogólną sumę 11,2 mln zł. Ponadto funkcjonariusze Inspekcji Celnej - w miarę posiadanych sił i środków - prowadzą działania dochodzeniowo-operacyjne o charakterze prewencyjnym w miejscach handlu hurtowego i detalicznego. Skala krajowego obrotu bazarowego przekracza możliwości wyeliminowania nieprawidłowości wyłącznie skromnymi siłami Inspekcji Celnej.

   5. Obowiązek kontrolowania targowisk miejskich i handlujących tam osób należy do poszczególnych służb inspekcyjnych (m.in. Inspekcja Sanitarna, Weterynaryjna oraz podległa prezesowi UOKiK - Inspekcja Handlowa). Kontrole ponadto przeprowadza straż miejska. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 6 Kodeksu celnego organy celne mają prawo prowadzić kontrole w każdym czasie na terenie polskiego obszaru celnego, szczególnie w celu ustalenia, czy dany towar został wprowadzony na polski obszar celny zgodnie z prawem. Wskazać jednak należy, że potencjał służb kontrolnych wobec dużej liczby targowisk oraz miejsc, gdzie prowadzony jest drobny handel, nie pozwala na całkowitą eliminację nielegalnego importu towarów.

   6. Problemy nieuczciwej konkurencji reguluje ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. (DzU nr 47, poz. 211) o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Określa ona w art. 3 ust. 1, że czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Z tytułu nieprzestrzegania przepisów ustawy przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność cywilną. Zgodnie z art. 18 ust. 1, w przypadku dokonania czynu nieuczciwej konkurencji poszkodowany przedsiębiorca może skierować powództwo do sądu cywilnego i żądać zaniechania niedozwolonych działań, usunięcia ich skutków, naprawienia wyrządzonej szkody oraz wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści.

   7. W przypadku przemytu towarów mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (DzU nr 83, poz. 930). Przestępstwa i wykroczenia skarbowe przeciwko obowiązkom celnym i zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami zawarte są w dziale II tytułu I, rozdział 7 K.k.s. (art. 85-96). Czyn zabroniony związany z obowiązkami celnymi i zasadami obrotu z zagranicą towarami i usługami może być przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym. Kwalifikacja takiego czynu zależy od wagi czynu lub wysokości uszczuplenia, na jakie naraził skarb państwa sprawca przestępstwa albo wykroczenia skarbowego.

   Przestępstwa skarbowe związane z obowiązkami celnymi i zasadami obrotu z zagranicą towarami i usługami zagrożone są karami pozbawienia wolności lub karami grzywny albo obu tymi karami łącznie. Sprawca takich przestępstw może zostać skazany na karę pozbawienia wolności od roku do lat trzech. W przypadku stosowania kar grzywny ich rozpiętość wynosi od 180 stawek dziennych do 720 stawek dziennych. W przypadku zakwalifikowania czynu jako wykroczenia skarbowego sprawca czynu polega karze grzywny wyrażonej kwotowo.

   8. Polskie ustawodawstwo przewiduje również szereg instrumentów oddziaływania przez organy administracji państwowej na strukturę importu i eksportu. Środki te pozostają w dyspozycji Rady Ministrów oraz ministra gospodarki. Możliwość ustanowienia takich środków przewiduje:

   - ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r. o administrowaniu obrotem z zagranicą towarami i usługami oraz o obrocie specjalnym (DzU nr 157, poz. 1026),

   - ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem na polski obszar celny niektórych towarów tekstylnych i odzieżowych (DzU nr 157, poz. 1029),

   - ustawa z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed nadmiernym przywozem towarów na polski obszar celny (DzU nr 157, poz. 1027).

   Przedstawiając powyższe, wyrażam pogląd, iż niniejsza odpowiedź usatysfakcjonuje pana posła.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 2 sierpnia 2000 r.